ARKUSZ OBSERWACJI

UMIEJĘTNOŚCI DZIECKA

Co roku odchodzą z przedszkola dzieci 6 letnie i przychodzą nowe te, które nigdy do niego nie uczęszczały. Jak zaplanować pracę, by wynikało z niej, że dzieci które do niego uczęszczają właściwie się rozwijają.  Wszyscy chcemy by wychowywane przez nas dzieci były mądre, dobre i kochane. Wiemy, że dzieci nie rodzą się ani dobre, ani złe, a proces kształtowania się osobowości dziecka jest trudny i długotrwały. Podstawa programowa posłużyła nam do stworzenia karty obserwacji umiejętności dziecka, w której  określamy wiedzę i umiejętności, do których chcemy doprowadzić naszego wychowanka. Podstawa programowa określa cele wychowania przedszkolnego z tych celów wynikają zadania dla nauczyciela, które realizowane są  wokół 15 obszarów edukacyjnych.

Opracowanie karty obserwacji miało na celu  gromadzenie informacji o dziecku przez okres pobytu dziecka w przedszkolu. To nauczyciel obserwuje dziecko i zbiera informacje. Nauczyciel ma 23 karty obserwacji na jedną grupę. W karcie określony jest standard do jakiego dążymy oraz wskaźniki które prowadza do osiągnięcia tego standardu.  Wskaźniki to  wiedza i umiejętności dla każdego poziomu rozwoju dziecka. Od wiadomości i umiejętności prostych,  do trudniejszych. Są przecież dzieci 4 letnie które potrafią czytać, liczyć  ale są dzieci 6 letnie, które  mają trudności z syntezą i analizą , mają słabą grafomotorykę ręki. Każde dziecko jest inne, rozwija się w swoim tempie, ma swoje oczekiwania, zainteresowania i nie możemy z góry narzucić określonych zadań i traktować je jako obowiązujące i konieczne do opanowania. W karcie nauczyciel rejestruje, co dziecko umie, a nad czym trzeba pracować. Nie wszystkie dzieci w jednym czasie mogą osiągnąć wszystkie wskaźniki.  Jedne osiągną wszystkie inne kilka, ale każde dziecko  ma osiągnięcia na swoją miarę. Nie oceniamy dziecka, nie krytykujemy gdy czegoś nie umie czy nie potrafi zrobić, ale mówimy o jego sukcesie i zachęcamy do tego by postarało się osiągnąć jeszcze więcej. Jedna karta jest dla dziecka na okres 4 lat 3,4,5,6 latki. Od 2012 roku jedna karta będzie na 3 lata bo 6 latki pójdą do szkoły. Karta obserwacji to bank informacji o dzieciach. Informacji, które nauczyciel wykorzystuje by rozwijać jego talenty lub wspomagać jego rozwój, gdy czegoś nie umie. To zbiór wiedzy o dziecku, którą nauczyciel przekazuje rodzicom. To trafne narzędzie, które służy wszystkim nauczycielom do zbierania informacji o dziecku.

JAK TWORZYLIŚMY ARKUSZ OBSERWACJI  DZIECKA

Pierwsze arkusze obserwacji dziecka powstały w naszym przedszkolu w 2005 roku.

Tworząc arkusz obserwacji wykorzystaliśmy   metody aktywizujące, „poker kryterialny”, „piramida priorytetów”¹ Metody  te pozwoliły nam ustalić warunki, jakie muszą być spełnione by dziecko np. było gotowe do nauki czytania, pisania….Dzięki tym  metodom ułożyliśmy listę warunków wg ustalonego kryterium „wiek”, które muszą być spełnione by dziecko było gotowe do pisania.

Podam przykład opracowania „Arkusza obserwacji -  dziecko kończące naukę w przedszkolu jest gotowe do pisania”

PRZEBIEG:

1. Wybieramy 3- 5 osobową grupę ( liczebność grup zależy od liczebności rady pedagogicznej ).
2. Grupa otrzymuje plansz  na której są zaznaczone 4 obszary
3. Grupa ma 20 kart, na których są zapisane warunki jakie muszą spełnione by dziecko było gotowe do pisania
4. Jedna osoba z grupy tasuje karty i rozdaje pozostałym uczestnikom.
5. Rozpoczynający grę odkrywa swoją kartę, głośno odczytuje i układa ją w jednym z 4 pól. W I polu układam  umiejętności, które są najważniejsze dla dla 6 latka, w II polu umiejętności najważniejsze dla dziecka 5 latka, , w III polu umiejętności najważniejsze dla 4 latka, w IV polu umiejętności, które są ważne dla 3 latka,
6. Każdy kolejny uczestnik gry powtarza tę czynność aż wszystkie pola będą zajęte. W każdym  polu I-IV  układamy po  4 karty
7. Jeżeli pole, na którym chcemy umieścić swoją kartę jest zajęte można postawić wniosek o wymianę karty, wniosek musi być uzasadniony
8. Decyzję zmiany kart podejmuje grupa po przedyskutowaniu.
9. Odrzucona karta wraca do właściciela.

Wspólnie z grupą ustalamy warunki jakie muszą być spełnione by dziecko było gotowe do pisania czyli umiejętności konieczne do osiągnięcia  tego standardu ( przy tworzeniu tej list nauczyciel wykorzystuje podstawę programową oraz własną wiedzę)

Oto przykłady umiejętności zapisanych na kartach:

1. dziecko właściwie łączy literki,
2. dziecko kreśli szlaczki w liniaturze,
3. dziecko posługuje się nożyczkami,
4. dziecko zapełnia kontur,
5. dziecko kreśli szlaczki na dużych arkuszach,
6. dziecko dba o estetykę i kompozycję prac plastycznych,
7. dziecko podejmuje zabawy manipulacyjne,
8. dziecko rozumie polecenia nauczyciela i określa miejsca i kierunki na kartce papieru
9. dziecko interesuje się nauką pisania,
10. dziecko potrafi określić położenie przedmiotów w przestrzeni,
11. dziecko potrafi skoordynować ruch ręki i oka,
12. dziecko potrafi odtworzyć wcześniej poznane czynności,
13. dziecko kreśli elementy literpopodobne w liniaturze,
14. dziecko właściwie łączy elementy literopodobne,
15. dziecko pisze litery w liniaturze,
16. dziecko podejmuje bazgranie,
17. dziecko dba o estetykę i kompozycję prac plastycznych
18. dziecko podejmuje próby pisania
19. dziecko kreśli linie proste, łuki, koła
20. dziecko wylicza różnice na dwóch takich samych obrazkach

Następnie metodą „piramida priorytetów” 12 umiejętności z pola I -IV ułożone zostaną w listę warunków które muszą być spełnione by dziecko pisało wg ustalonego kryterium - wiek.

Przebieg:

1. Każda grupa otrzymuje kartki samoprzylepne i plakat z piramidą
2. Jedna  osoba w grupie  wpisuje na kartkach umiejętności z pola I – IV  i układa je

      po negocjacjach w grupie  w takiej kolejności w jakiej  dziecko będzie je poznawać

3. Negocjacje w grupie za pomocą „kuli śniegowej” celu wybrania wspólnej listy warunków które muszą być spełnione by dziecko było gotowe do pisania.

Na zakończenie odczytane są ich zdaniem warunki, które muszą być spełnione by dziecko kończące naukę w przedszkolu pisało.

­­­­­­­­­­­­­­­­­­___________________________________________________________________________

¹ Jadwiga Czyżewska – „Aktywizujące metody i techniki w edukacji wczesnoszkolnej”  Suwałki 1998

Przedstawiamy kilka z 23 arkuszy obserwacji dziecka jako przykład.

Wiadomości i umiejętności:

dziecko kończąc naukę w przedszkolu jest gotowe do nauki pisania

Działania prowadzące do uzyskania wiadomości i umiejętności

Wiadomości i umiejętności zdobyte przez dzieci:

·        dziecko podejmuje bazgranie

·        dziecko podejmuje zabawy manipulacyjne

·        dziecko zapełnia kontur

·        dziecko kreśli linie, łuki, koła

·        dziecko wylicza różnice na dwóch takich samych obrazkach

·        dziecko posługuje się nożyczkami

·        dziecko dba o estetykę i kompozycję prac plastycznych

·        dziecko rozumie polecenia nauczyciela i określa kierunki oraz miejsca na kartce papieru

·        dziecko kreśli szlaczki na dużych arkuszach

·        dziecko kreśli szlaczki w liniaturze

·        dziecko kreśli elementy literopodobne w liniaturze

Monitoring dziecka:

·        dzieci wykazują zainteresowanie i aktywność

·        dzieci cieszą się umiejętnością grafomotoryczną

Monitoring nauczyciela:

·        stosuje różnorodne metody aktywizujące

·        tworzy trafne sytuacje edukacyjne

·        umożliwia korzystanie ze środków dydaktycznych

·        stwarza miły, sympatyczny klimat zajęć

·        dostrzega osiągnięcia dzieci i chwali je

Narzędzia:

·        indywidualne karty obserwacji dzieci

·        karty pracy

·        scenariusze zabaw dydaktycznych

·        scenariusze zajęć

Opracowała: Wiesława Kubajewska

ARKUSZ OBSERWACJI DZIECKA

WIADOMOŚCI I UMIEJĘTNOŚCI : Dziecko kończące naukę w przedszkolu jest sprawne ruchowo

Wiadomości i umiejętności : Dziecko kończące naukę w przedszkolu jest sprawne ruchowo

Działania prowadzące do uzyskania wiadomości i umiejętności :

Wiadomości i umiejętności zdobyte przez dziecko:

·        chętnie uczestniczy  w  zabawach  i zajęciach   ruchowych ,  grach  w sali  gimnastycznej i  ogrodzie przedszkolny

·        organizuje samodzielnie zabawy ruchowe w parku,  ogrodzie przedszkolnym

·        przyjmuje prawidłową postawę ciała  w czasie  stania, siedzenia, chodzenia i biegania

·        biega swobodnie w różnym tempie

·        porusza się na czworakach, zmieniając kierunek i pokonując przeszkody

·        podskakuje i przeskakuje przeszkody

·        rzuca, chwyta i toczy przybory

·        utrzymuje równowagę ciała

·        chwyta piłkę, rzuca  nią do celu i na odległość

·        uczestniczy  w zabawach z elementami rywalizacji

·        uczestniczy  w zabawach i grach  ruchowych przekraczających możliwości dziecka  w wieku przedszkolnym

Monitoring dziecka :

·        dziecko słucha poleceń nauczyciela

·        bawi się zgodnie z przyjętymi zasadami współżycia i współdziałania , w pełni je respektują

·        reaguje na umowne sygnały i polecenia nauczyciela

·        podejmuje samorzutne i swobodne zabawy ruchowe

Monitoring nauczyciela :

·        dba o zdrowie i rozwój fizyczny dzieci

·        systematycznie organizuje ćwiczenia poranne, gimnastyczne i zabawy ruchowe, planuje spacery i wycieczki

·        organizuje pląsy przy muzyce z elementami tańca

·        organizuje gry i zabawy sportowe w rożnych porach roku

·        stosuje różnorodne przybory , urozmaica i ożywia zajęcia

·        wyzwala inicjatywę i pomysłowość w tworzeniu zadań ruchowych

·        stwarza pogodną i przyjazną atmosferę zajęć

Narzędzia :

·        arkusz obserwacji dziecka

·        scenariusze ćwiczeń porannych, gimnastycznych i zabaw ruchowych

                                                                 Opracowała: Joanna Onichimiuk

ARKUSZ OBSERWACJI DZIECKA

Wiadomości i umiejętności : Dziecko kończące naukę w przedszkolu zdobyło podstawowe wiadomości na temat rodziny, swojej 

                                                 miejscowości oraz kraju, w którym mieszka.